تبلیغات
لونه پرنده

به نام پروردگار

 

 راهکارهای پیشنهادی از سید مجتبی شریعتی پیرامون « مهندسی فرهنگی در آموزش و پرورش » 

  • مدیر شورای دانش آموزی دبیرستان نمونه دولتی آینده سازان در سال تحصیلی 1388_1389
  • مدیر مجمع شورای دانش آموزی ناحیه 5 مشهد در سال تحصیلی 1388_1389
  • مشاور ارشد ریاست آموزش پرورش استان خراسان رضوی در سال تحصیلی 1388_1389
  • عضو کمیته عالی شورای دانش آموزی استان خراسان رضوی در سال تحصیلی 1388_1389

 


                    برای ورود به مهندسی فرهنگی باید کاملا مهندسی عمل کرد . یعنی نخست تعاریفی مشترک تبیین کنیم سپس هدفگذاری کنیم و بعد برنامه ریزی و در نهایت با اراده راسخ وارد میدان کار شویم .

                    قبل از هر چیز باید ترکیب « مهندسی فرهنگی » را به دلیل تازگی اش به طور دقیق بررسی شود . « مهندسی » از خانواده هندسه است و مهندس یعنی کسی که به تمام زوایای دانشی آگاهی دارد . اما فرهنگ ! اجازه دهید به علت گستردگی معانی وارد تعریف کلمه فرهنگ نشویم ، سوالی که مطرح است ، ما در مقوله فرهنگ چه فرهنگی می خواهیم ؟ فرهنگی مدافع یا فرهنگی مهاجم ، فرهنگی تولیدی یا فرهنگی واراداتی ، فرهنگی انقلابی یا فرهنگی محافظه کار ، فرهنگی مدرن یا فرهنگی سنتی و... . با تعین فرهنگ مورد مقصود ، میتوان هدفگذاری کرد .

                    جنگ نرم در سکوت قربانی می گیرد و سرباز آن رسانه است . همین سرباز آموزش دیده روزانه هزارن شبهه به هزارن جوان ما وارد میکند که طبق تحقیقات فقط به 10 % این شبهات پاسخ داده میشود .

                    مقابله با جنگ نرم یعنی اولا پاسخ به تمامی این شبهات ( که در توان آموزش پرورش نیست ) و دوما یعنی توسعه فرهنگی ، و تا زمانی که مورد اول انجام نشود و هزاران شبهه تیشه به ریشه ی فرهنگ ما بزند چگونه پیشرفت فرهنگی میسر خواهد بود ؟

                    از سوی دیگر شنیده ایم پیشگیری بهتر از درمان است. به راستی آیا درمان این همه جراحات وارده به بدنه ی فرهنگی که ناشی از جنگ نرم می باشد، توسط آموزش پرورش امکان پذیر است؟ و اگر هم درمان شود آیا این فرهنگ کارایی گذشته رادارد؟ پس بهترین مقابله با جنگ نرم پیشگیری است.

                    راهکار اول : در جنگ علاوه بر شناخت و احاطه علمی بر تمام تجهیزات و نیروهای خودی ، باید دشمن را هم به خوبی بشناسیم تا بتوانیم بهترین تصمیم را بگیریم. بزرگترین دشمن ما در جنگ نرم طبق آخرین سوره قرآن شیطان است . شیطان قسم خورده است جنگ نرمی دائمی با ما داشته باشد . ابزار او وسوسه و هدفش صدور ( قلب ) ماست . در اولین آیه این سوره آمده است که ما باید در مقابل این اقدام به خدا پناه ببریم .

                    پس اولین راهکار پیشنهادی را این گونه بیان می کنیم که باید فضای مدارس مذهبی باشد . به طوری که دانش آموزان تازه ورود ( مقطع اول دبستان یا راهنمایی یا دبیرستان ) با شرایطی کاملا معنوی روبرو شوند، در نتیجه به دانش آموزانی که احتمالا قبل از ورود به مدرسه در فضای خانواده یا جامعه، شخصیتی نامناسب و غیر اخلاقی به خود گرفته اند ( که ناشی از همان جنگ نرم است ) اجازه تخطی از آن هنجارهای مذهبی داده نمی شود . این احساس شرم از بازیچه ی بازی نرم شیطان بودن خود بازدارنده از گناه است . البته که ایجاد چنین فضایی نیازمند اعتبار است .

                    راهکار دوم : به این نکته تأمل بفرمایید . برای توسعه فرهنگ ، نبود اعتبارات دغدغه اصلی نیست بلکه نبود مهندسی فرهنگی ، پیوست فرهنگی و نبود حاکمیت فرهنگی دغدغه جدی ماست ( که مشکل از همان مسئله کدام فرهنگ است ! ) . یکی از عوامل اصلی چنین مشکلات این است که متاسفانه مدیران فرهنگی ما به صورت تجربی به مدیر فرهنگی تبدیل شده اند و آنها برای کارهای فرهنگی تربیت نشده اند . دلیل عمده این اتفاق نبود برنامه ریزی برای تربیت مدیر هنری فرهنگی است و تاکنون هم « مدیر » فرهنگی نداشته ایم !

                    از طرفی دیگر ، از بهترین نمودهای جهاد فرهنگی نیروهای تربیتی و معاونین تربیتی در مدارس هستند . پس راهکار دوم را این گونه بیان می کنیم که بیاییم برای تربیت مهندس فرهنگی برنامه ریزی کنیم تا در طی فرایندی آموزشی پرورشی ، نیروهای تربیتی ما به یک مهندس و مدیر فرهنگی تبدیل شوند .

                    راهکار سوم : در مورد دشمن شناسی باید روزنه های ورود دشمن را شناسایی و مسدود کنیم . این روزنه ممکن است یک پوشش نا مناسب باشد ، ممکن است آموزه های منحرف برخی از معلمین باشد و یا ممکن است وسیله ای باشد که از آن درست استفاده نمی شود .

                    یک مهندس فرهنگی باید طبق تعریف تمام زوایای فرهنگ را بشناسد که برای هر  زاویه فرهنگی راهکاری ارائه می کنیم :

                    راهکار چهارم : یکی از زوایای فرهنگ هنرهای نمایشی است . همانطور که مستحضرید طبق فرمایش مقام معظم رهبری « بهترین ، بلیغ ترین و موثرترین شیوه تبلیغ و انتقال پیام ، نمایش است . » پیشنهاد می کنیم هر ساله به تمامی مدارس نمایشنامه ای متناسب با هدفی تعین شده ارسال شود و از آنها خواسته شود آن نمایشنامه را در مدرسه خود اجرا کنند . بدین ترتیب توانسته ایم یک پیام فرهنگی را با بهترین شیوه در تمام مدارس به دانش آموزان منتقل کنیم .

                    راهکار پنجم : یکی از زوایای فرهنگ جراید است . امروز نشریات ، هفته نامه ها ، ماهنامه ها و تابلو ( برد ) های بسیاری در مدارس مشغول به فعالیت هستند . در مرحله اول می توان با فراهم آوردن امکان ثبت این جراید و پشتیبانی از آنها ضمن نظارت بر کار آنها ، انگیزه ای مضاعف به دانش آموزان علاقه مند داده می شود. و در مرحله بعد می توان با تعیین موضوعات خاص برای آنها ، خطوط فکری مورد نظرمان را به آنها بدهیم .

                    راهکار ششم : از ابزارات مورد استفاده در فرهنگ ، برگزای همایش های مختلف فرهنگی با موضوع خاص است . درست است کثرت در برگزاری همایش باعث یادآوری عادت بد همایش زدگی است اما حُسنش این است که باعث گسیل موجی از موضوع و محتوای همایش در دانش آموزان می شود. به طور مثال همایش و یا جشنواره نماز ( که بهترین راه مقابله با بزرگترین دشمن یعنی شیطان است ) و درخواست مقاله، شعر و داستان از دانش آموزان و در انتها اهدای جوایز خود باعث ایجاد جریانی از نماز در دانش آموزان می شود . ( البته نحوه برگزای همایش ها اهمیت بسیار دارد . )

            راهکار هفتم : اکنون که کشور در حال جنگ فرهنگی است آموزش های دفاع نظامی کاربردی تر است یا آموزش های دفاع فرهنگی ؟ پیشنهاد این است که بیایید آموزه های دفاع فرهنگی را جایگزین آموزه های دفاع نظامی ( درس دفاعی ) کنیم . این پیشنهاد نیازمند به اجرای راهکار دوم ، طراحی برنامه ای قوی و شجاعت مسولان است .

            راهکار هشتم : آموزش پرورش جمهوری اسلامی باید در پایان دوره ای 12ساله ، هر دانش آموز را آماده ی حضور در جامعه کند . اگر این اتفاق نیافتد فارغ التحصیلان خواه یا ناخواه در فضای باز سیاسی جامعه یا دانشگاه به بیراهه می روند . بهترین زمان برای چنین آماده سازی زنگ پرورشی است . به نظر باید این درس ( با شرایط فعلیش ) با تغیر رویکرد مواجه شود و به حقیقت چند بعدی آن پرداخت . مگر نباید پرورش ( طبق گفته قرآن ، و فرمایش حضرت امام و مقام معظم رهبری ) بر آموزش مقدم باشد ؟ یعنی تقدم بر 10_11 درس دیگر هم از نظر کیفیت ، هم از نظر بودجه و هم از نظر جذابیت ! آیا امروز این درس جذاب است ؟ قطعا نه !

            پس با تغییراتی در ساختار تربیتی معلمین پرورشی ضمن تولید مهندس فرهنگی می توان درس پرورشی را به کارزار جنگ سیاسی با دشمن تبدیل کرد . با تحویل فارغ التحصیلانی با بصیرت به جامعه می توان به راحتی در حیطه درک سیاسی جنگ نرم پیروز شد .

            راهکار نهم : بعد تربیت سیاسی آموزش پرورش بیان شد و حال نوبت به بعد اجتماعی می رسد .  آمار طلاق در جامعه ما چقدر است ؟ خودکشی چطور ؟ اعتیاد در سنین نوجوانی و جوانی چقدر است ؟ آمار افزاینده دوستی با جنس مخالف را چه کنیم ؟ دلیل این همه بی اخلاقی از جمله دروغ و غیبت و غرور و سخن چینی چیست ؟

           ببینید ، مدرسه باید کارخانه انسان سازی باشد . باید برای ماشین آلات جامعه پیچ و مهره بسازد . چرا زمانی از وقت آموزشی را به درس زندگی اختصاص نمی دهیم ؟ قاطعانه باید گفت ( با لحاظ کردن بمباران های فرهنگی دشمن در جنگ نرم ) درس زندگی برای جوان امروز از بسیاری از درسهای دیگر الزامی تر است .

             راهکار دهم : اختصاص هفته ای به جایگاه ولایت ( مانند 9 دی ) که با اقداماتی چون فضاسازی ، برگزاری جشنواره و همایش ، و سخنرانی های مرتبت با جایگاه ولایت همراه باشد .

             راهکار یازدهم : بگذارید مقدمه ای کوتاه بیاورم . طبق گزارش یونسکو بیش از 5000 گویش و زبان به گناه جهانی سازی 6 زبان در حال انقراض اند . لهجه و  گویش مشهدی یکی از زوایای فرهنگی استان است که متاسفانه برخی آن را نشانه موقعیت بد اجتماعی می دانند ، این در حالی است که ای گویش از جاذبه های فرهنگی استان است !

             برای پاسداری از این گویش راه های مختلفی وجود دارد : می توان قالبی از مسابقات مکتوب ( شعر، داستان، مقاله و ... ) را به این گویش اختصاص دهیم . می توان از همین جراید و نشریات استفاده کرد . این اقدام دقیقا در مقابل جنگ نرم دشمن یا همان روش جهانی سازی است که از انقراض این میراث ارزشمند فرهنگی جلوگیری می شود ( برخلاف علاقه دشمن ) !

             راهکار دوازدهم : جا دارد این تذکر داده شود که برای کار فرهنگی باید الگوهایی فرهنگی تعریف شود . دفاع مقدس هم از عظیم ترین منابع فرهنگی ماست و هم برای نسل امروز ملموس تر است . الگو بودن شهیدان باید در دستور کار قرار گیرد و الگوی نسل امروز در بخش فرهنگ که بازیگران ، ورزشکاران و خوانندگان خارجی هستند ( بر اثر جنگ نرم ) باید تبدیل به الگوهای مقدسی چون اهل بیت علیهم السلام و شهیدان شوند .

                                                                                          *****

           باید اعلام کنیم که دبیرستان نمونه دولتی آینده سازان با همکاری تشکلات دانش آموزی ( شورای دانش آموزی ، انجمن اسلامی ، بسیج و ... ) موفق به تحقق برخی از این راهکارها شده است و آمادگی خود را برای یاری آموزش پرورش اعلام می کند .

 

 

به امید سر بلندی ایران عزیز

  سید مجتبی شریعتی

       اردیبهشت 1390